Skip to main content
DharmaSangrah
Search the library

Sacred Scripture / Chapter 11

Chapter 11: Vishvarupa Darshana Yoga

55 published verses from Srimad Bhagavad Gita (विश्वरूपदर्शनयोगः). The Yoga of the Vision of the Cosmic Universal Form. Chapter 11 is the apocalyptic, breathtaking climax of the Bhagavad Gita. Bestowing divine sight upon Arjuna, Krishna unveils His infinite Universal Form spanning all worlds, suns, gods, and cosmos. Arjuna witnesses both the sublime majesty of the Creator and the terrifying devourer of worlds as Time (Kala), receiving the immortal charge: "Be merely an instrument, O Arjuna!" (11.33). Trembling with reverence, Arjuna seeks forgiveness, and Krishna gracefully returns to His serene human form, declaring that only undivided devotion opens this supreme door.

Verses in this chapter

Explore original Sanskrit, word-by-word padartha, trilingual translations, commentary, reflections, and modern life applications.

55 verses

Section:

Verse 11.1

अर्जुन उवाच

मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् । यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥१॥

madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam | yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama ||1||

Arjuna said: Through Your kindness, the words You spoke about the supreme secret concerning the self have removed my confusion.

10 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.2

अर्जुन उवाच

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया । त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥२॥

bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā | tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ||2||

Lotus-eyed One, I have heard from You in detail about the arising and dissolution of beings, and also about Your imperishable greatness.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.3

अर्जुन उवाच

एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर । द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥३॥

evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara | draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama ||3||

Supreme Lord, You are indeed as You have described Yourself. Supreme Person, I wish to see Your sovereign form.

9 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.4

अर्जुन उवाच

मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो । योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम् ॥४॥

manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho | yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam ||4||

Lord, if You consider me able to behold it, then, Master of Yoga, reveal Your imperishable Self to me.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.5

श्रीभगवानुवाच

पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः । नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥५॥

paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ | nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca ||5||

The Lord said: Partha, behold My divine forms, in their hundreds and thousands, of many kinds, colors and shapes.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.6

श्रीभगवानुवाच

पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा । बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत ॥६॥

paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā | bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata ||6||

Bharata, behold the Adityas, Vasus, Rudras, the two Ashvins and the Maruts. Behold many wonders never seen before.

7 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.7

श्रीभगवानुवाच

इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् । मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि ॥७॥

ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram | mama dehe guḍākeśa yaccānyaddraṣṭumicchasi ||7||

Gudakesha, behold here in My body the whole universe, moving and unmoving, gathered together, and whatever else you wish to see.

10 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.8

श्रीभगवानुवाच

न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥८॥

na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā | divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram ||8||

You cannot behold Me with these ordinary eyes. I give you divine sight; behold My sovereign power of yoga.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.9

सञ्जय उवाच

एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः । दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥९॥

evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ | darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram ||9||

Sanjaya said: King, having spoken thus, Hari, the great Master of Yoga, revealed His supreme sovereign form to Partha.

9 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.10

सञ्जय उवाच

अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् । अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥१०॥

anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam | anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham ||10||

It had many mouths and eyes, many wondrous sights, many divine ornaments, and many divine weapons held aloft.

6 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.11

सञ्जय उवाच

दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् । सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥११॥

divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam | sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham ||11||

Adorned with divine garlands and garments and anointed with divine fragrances, it was wholly wondrous: the radiant, boundless Lord, with faces on every side.

8 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.12

सञ्जय उवाच

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता । यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥१२॥

divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā | yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ ||12||

If a thousand suns rose together in the sky, their radiance might resemble the splendor of that great Being.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.13

सञ्जय उवाच

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा । अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥१३॥

tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā | apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ||13||

There, in the body of the God of gods, Pandava saw the entire universe, divided in many ways, gathered into one place.

9 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.14

सञ्जय उवाच

ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः । प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥१४॥

tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ | praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata ||14||

Then Dhananjaya, filled with wonder and with his hair standing on end, bowed his head to the Lord and spoke with joined hands.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.15

अर्जुन उवाच

पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् । ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थमृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥१५॥

paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān | brahmāṇamīśaṃ kamalāsanasthamṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān ||15||

Arjuna said: Lord, I see all the gods within Your body, and hosts of different beings; Brahma, the lord seated on the lotus, all the sages, and divine serpents.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.16

अर्जुन उवाच

अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् । नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥१६॥

anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvāṃ sarvato'nantarūpam | nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ||16||

Lord of the universe, universal form, I see You everywhere, with countless arms, bellies, mouths and eyes. I see neither Your end nor middle nor beginning.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.17

अर्जुन उवाच

किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् । पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥१७॥

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam | paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantāddīptānalārkadyutimaprameyam ||17||

I see You crowned, bearing a mace and discus, a mass of radiance shining everywhere, difficult to behold, blazing on every side like fire and sun, immeasurable.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.18

अर्जुन उवाच

त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् । त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥१८॥

tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam | tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me ||18||

You are the imperishable, the supreme reality to be known; You are the ultimate refuge of this universe. You are the unfailing guardian of eternal dharma. I regard You as the eternal Person.

16 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.19

अर्जुन उवाच

अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् । पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥१९॥

anādimadhyāntamanantavīryamanantabāhuṃ śaśisūryanetram | paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam ||19||

I see You without beginning, middle or end, with boundless might and countless arms; the moon and sun are Your eyes, blazing fire Your mouth, and Your radiance heats this universe.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.20

अर्जुन उवाच

द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः । दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥२०॥

dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ | dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman ||20||

You alone fill the space between heaven and earth and every direction. Great Self, seeing Your wondrous, terrible form, the three worlds tremble.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.21

अर्जुन उवाच

अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति । स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥२१॥

amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti | svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ ||21||

These hosts of gods enter You; some, afraid, praise You with joined hands. Groups of great sages and perfected beings proclaim blessing and extol You with abundant hymns.

16 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.22

अर्जुन उवाच

रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च । गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥२२॥

rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca | gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve ||22||

Rudras, Adityas, Vasus, Sadhyas, Vishvedevas, the two Ashvins, Maruts, ancestors who receive warm offerings, and hosts of Gandharvas, Yakshas, Asuras and Siddhas gaze at You in wonder.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.23

अर्जुन उवाच

रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् । बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम् ॥२३॥

rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ mahābāho bahubāhūrupādam | bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham ||23||

Mighty-armed One, seeing Your immense form, with many mouths and eyes, many arms, thighs and feet, many bellies and fearsome tusks, the worlds are shaken, and so am I.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.24

अर्जुन उवाच

नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् । दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥२४॥

nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram | dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ||24||

Vishnu, seeing You reach the sky, radiant with many colors, with gaping mouths and vast blazing eyes, I am deeply shaken and find neither steadiness nor peace.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.25

अर्जुन उवाच

दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि । दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥२५॥

daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni | diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa ||25||

Seeing Your mouths with terrible tusks, like the fires of Time’s end, I lose my sense of direction and find no comfort. Lord of gods, refuge of the universe, be gracious.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.26

अर्जुन उवाच

अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः । भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥२६॥

amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ | bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ ||26||

All these sons of Dhritarashtra, together with the hosts of kings, Bhishma, Drona, the charioteer’s son Karna, and the leading warriors on our side—

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.27

अर्जुन उवाच

वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि । केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥२७॥

vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni | kecidvilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ ||27||

—rush into Your fearsome mouths with dreadful tusks. Some are seen caught between Your teeth, their heads crushed.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.28

अर्जुन उवाच

यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति । तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥२८॥

yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ samudramevābhimukhā dravanti | tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti ||28||

As many river currents flow toward the ocean, so these heroes of the human world enter Your blazing mouths.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.29

अर्जुन उवाच

यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः । तथैव नाशाय विशन्ति लोकास्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥२९॥

yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ | tathaiva nāśāya viśanti lokāstavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ ||29||

As moths rush swiftly into a blazing flame to perish, so the worlds rush into Your mouths toward destruction.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.30

अर्जुन उवाच

लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः । तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥३०॥

lelihyase grasamānaḥ samantāllokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ | tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo ||30||

Devouring all the worlds on every side with blazing mouths, You lick them up. Vishnu, Your fierce radiance fills the whole universe with light and scorches it.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.31

अर्जुन उवाच

आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद । विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥३१॥

ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo namo'stu te devavara prasīda | vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim ||31||

Tell me who You are in this fierce form. I bow to You, foremost Lord; be gracious. I wish to know You, the primal One, for I do not understand Your purpose.

17 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.32

श्रीभगवानुवाच

कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः । ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥३२॥

kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddho lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ | ṛte'pi tvāṃ na bhaviṣyanti sarve ye'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ ||32||

The Lord said: I am Time, grown mighty, bringing the worlds to their end; here I am engaged in their destruction. Even without you, none of the warriors standing in the opposing ranks will remain.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.33

श्रीभगवानुवाच

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् । मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥३३॥

tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūnbhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham | mayaivaite nihatāḥ pūrvameva nimittamātraṃ bhava savyasācin ||33||

Therefore rise, gain renown, overcome your foes, and enjoy a prosperous kingdom. They have already been struck down by Me; become merely the instrument, Savyasachin.

16 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.34

श्रीभगवानुवाच

द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथान्यानपि योधवीरान् । मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥३४॥

droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān | mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān ||34||

Drona, Bhishma, Jayadratha, Karna and the other heroic warriors have already been struck down by Me. Strike them down; do not be shaken. Fight, and you will defeat your opponents in battle.

17 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.35

सञ्जय उवाच

एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी । नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥३५॥

etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī | namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya ||35||

Sanjaya said: Hearing these words of Keshava, the crowned Arjuna trembled, joined his hands and bowed. Again, with a choked voice, he spoke to Krishna, fearfully prostrating.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.36

अर्जुन उवाच

स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च । रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥३६॥

sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagatprahṛṣyatyanurajyate ca | rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ ||36||

Arjuna said: Hrishikesha, rightly does the world rejoice and become devoted at Your praise. Terrified Rakshasas flee in every direction, and all the hosts of Siddhas bow to You.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.37

अर्जुन उवाच

कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे । अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥३७॥

kasmācca te na nameranmahātmangarīyase brahmaṇo'pyādikartre | ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat ||37||

Great Self, why should they not bow to You, who are greater than Brahma and the original creator? Infinite Lord of gods, refuge of the universe, You are the imperishable, being and nonbeing, and what lies beyond both.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.38

अर्जुन उवाच

त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणस्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् । वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥३८॥

tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇastvamasya viśvasya paraṃ nidhānam | vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa ||38||

You are the primal deity, the ancient Person, the ultimate resting place of this universe. You are the knower, the known and the highest abode. Infinite in form, You pervade the whole universe.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.39

अर्जुन उवाच

वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च । नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥३९॥

vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca | namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo'pi namo namaste ||39||

You are Vayu, Yama, Agni, Varuna, the moon, Prajapati and the great-grandsire. Salutations to You a thousand times, and again and again salutations to You.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.40

अर्जुन उवाच

नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व । अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥४०॥

namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste namo'stu te sarvata eva sarva | anantavīryāmitavikramastvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato'si sarvaḥ ||40||

Salutations before You, behind You, and on every side, O All! Of limitless might and immeasurable valor, You encompass everything; therefore You are all.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.41

अर्जुन उवाच

सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति । अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥४१॥

sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti | ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādātpraṇayena vāpi ||41||

Thinking of You as a friend, I rashly said, “Krishna,” “Yadava,” “my friend,” without knowing Your greatness, through carelessness or affection;

16 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.42

अर्जुन उवाच

यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु । एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥४२॥

yaccāvahāsārthamasatkṛto'si vihāraśayyāsanabhojaneṣu | eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam ||42||

and whatever disrespect I showed You in jest while relaxing, lying down, sitting or eating, alone or before others—immeasurable Achyuta, I ask Your forgiveness for it all.

9 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.43

अर्जुन उवाच

पितासि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् । न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥४३॥

pitāsi lokasya carācarasya tvamasya pūjyaśca gururgarīyān | na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyo lokatraye'pyapratimaprabhāva ||43||

You are the father of this world, of all that moves and does not move; its revered teacher, greater than all. In the three worlds none equals You; how could anyone surpass You, whose power has no equal?

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.44

अर्जुन उवाच

तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् । पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥४४॥

tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍyam | piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum ||44||

Therefore, bowing and prostrating my body, I seek Your grace, worshipful Lord. As a father bears with a son, a friend with a friend, and a beloved with a beloved, please bear with me.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.45

अर्जुन उवाच

अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे । तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥४५॥

adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me | tadeva me darśaya deva rūpaṃ prasīda deveśa jagannivāsa ||45||

Having seen what I had never seen before, I rejoice, yet my mind is troubled by fear. Lord, show me that other form; be gracious, Lord of gods, refuge of the universe.

17 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.46

अर्जुन उवाच

किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तमिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव । तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥४६॥

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastamicchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva | tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte ||46||

I wish to see You as before, crowned, holding a mace and discus. Thousand-armed One, universal form, appear in that four-armed form.

15 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.47

श्रीभगवानुवाच

मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् । तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥४७॥

mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt | tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam ||47||

The Lord said: By My grace, Arjuna, through My own power of yoga, I have shown you this supreme form—radiant, universal, boundless and primal—which no one other than you has seen before.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.48

श्रीभगवानुवाच

न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैर्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः । एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥४८॥

na vedayajñādhyayanairna dānairna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ | evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra ||48||

Hero of the Kurus, neither study of Vedas and sacrifices, nor gifts, rituals or severe austerities can enable anyone else in the human world to behold Me in this form.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.49

श्रीभगवानुवाच

मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् । व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥४९॥

mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam | vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya ||49||

Do not be distressed or bewildered on seeing this terrible form of Mine. With fear gone and a glad heart, behold again that other form of Mine.

16 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.50

सञ्जय उवाच

इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः । आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥५०॥

ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ | āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā ||50||

Sanjaya said: Having spoken thus to Arjuna, Vasudeva again showed His own form. Becoming gentle in form, the great One reassured the frightened Arjuna.

13 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.51

अर्जुन उवाच

दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन । इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥५१॥

dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana | idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ ||51||

Arjuna said: Janardana, seeing this gentle human form of Yours, I have now regained my composure and returned to my natural state.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.52

श्रीभगवानुवाच

सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम । देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥५२॥

sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama | devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ ||52||

The Lord said: This form of Mine that you have seen is exceedingly difficult to behold. Even the gods continually long to see this form.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.53

श्रीभगवानुवाच

नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया । शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥५३॥

nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā | śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā ||53||

Neither through the Vedas, nor austerity, nor giving, nor worship can I be seen as you have seen Me.

14 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.54

श्रीभगवानुवाच

भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन । ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप ॥५४॥

bhaktyā tvananyayā śakya ahamevaṃvidho'rjuna | jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca parantapa ||54||

But through undivided devotion, Arjuna, I can be known, seen in truth in this way, and entered into, scorcher of foes.

12 Word PadarthaCommentaryModern Life

Verse 11.55

श्रीभगवानुवाच

मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः । निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥५५॥

matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ | nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava ||55||

Pandava, one who acts for Me, holds Me as the highest goal, is devoted to Me, is free from attachment and bears no enmity toward any being, comes to Me.

11 Word PadarthaCommentaryModern Life